سايه تهراني
قلم زرين، عنوان جايزهاي است كه انجمن قلم ايران همه ساله (بهجز سال 1386) آن را به برگزيدگان و شايستگان تقدير در سه بخش داستان، شعر، و نقد و پژوهش ادبي اهداء مي كرده. گرچه اين جايزه، جايزه اي خصوصي است كه از سوي نهادي غيرانتفاعي اهداء مي شود، اما همواره مورد تأييد و حمايت نهادهاي فرهنگي دولتي بوده است. تا بدان جا كه محسن پرويز، معاون امور فرهنگي وزير ارشاد، طي پنج سال فعاليتش صريحا از حمايت اين جايزه سخن مي گفت.
تا چند روز ديگر و مصادف با 14 تير (روز قلم) به سياق هر سال، جايزه قلم زرين به برگزيدگان سه بخش مورد داوري اهداء مي شود. احمد شاكري دبير هفتمين دوره جايزه قلم زرين با بيان اين كه جمع آوري كتاب ها براي داوري اين جايزه از دي ماه آغاز شده، مي گويد: «بر اساس آمار تا بهمن 1388 و پس از ريزش اوليه، 140 مجموعه شعر و 95 داستان انتخاب شده اند. كتاب هاي «مأمور» اثر علي مؤذني، «سفركرده ها» اثر حسين نوش آذر و «روز گراز» اثر مرحوم محمد ايوبي نامزدهاي بخش داستان جايزه امسال هستند.»
درست مثل جايزه هاي ديگري كه خانه كتاب و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي برگزار مي كنند و در آنها هم داوران، عنايت كمتري به حوزه داستان دارند.
داوران ششمين جايزه ادبي قلم زرين در بخش داستان، احمد شاكري، راضيه تجار، فيروز زنوزي جلالي، حسين فتاحي و محمدعلي گوديني بودند. سال گذشته در اين بخش، سه كتاب «شماس شامي» نوشته مجيد قيصري، «آواي نهنگ» اثر احمد بيگدلي و «بيوتن» اثر رضا اميرخاني به مرحله نهايي راه يافتند كه در نهايت، هيچ اثري امتياز لازم را براي برگزيده يا تقدير شدن كسب نكرد.
در حوزه شعر كه با داوري پرويز بيگي حبيب آبادي و سيداكبر ميرجعفري همراه بود، مجموعه هاي «خاك نغمه ها» سروده عباس باقري و «دري بر پاشنه اندوه» سروده جواد گنجعلي بهصورت مشترك بهعنوان برگزيدگان بخش شعر انتخاب شدند.
در حوزه نقد و پژوهش ادبي نيز از سه كتاب «نظريه تاريخ ادبيات» به قلم محمود فتوحي، «مكتب هاي داستان نويسي در ايران» به قلم فرياد شيري و «ريخت شناسي افسانه هاي جادويي» به قلم پگاه خديش، كتاب «نظريه تاريخ ادبيات» بهعنوان اثر برگزيده معرفي شد. سهيلا عبدالحسيني، عباسعلي وفايي، حسن ذوالفقاري و محمدرضا سنگري داوران حوزه نقد و پژوهش ادبي بودند.
وقتي نزديكان جايزه مي گيرند
هيئت داوران پنجمين دوره جايزه قلم زرين كه بهصورت دوسالانه در سال 1387 برگزار شد، اسامي برگزيدگان بخش هاي داستان، شعر و تحقيق ادبي در سال هاي 1385 و 1386 را بدين صورت اعلام كرد: «اثر برگزيده بخش داستان سال 1386 «قاعده بازي» نوشته فيروز زنوزي جلالي، (عضو فعلي هيئت مديره انجمن قلم)، ديگر اثر برگزيده بخش داستان سال 1386 «انجمن مخفي» نوشته احمد شاكري (دبير فعلي جايزه)، اثر برگزيده بخش شعر سال 1385 «ترنم داوودي سكوت» سروده قربان وليئي. اثر برگزيده بخش شعر سال 1386 نيز «دستورزبان عشق» سروده زندهياد قيصر امين پور شد و جايزه را افشين علاء دريافت كرد. اثر برگزيده بخش پژوهش ادبي در 1385 هم «از اين باغ شرقي» تأليف پروين سلاجقه بود. در بخش پژوهش ادبي سال 1386 هم «آيين آينه» (سير تحول نمادپردازي در فرهنگ ايراني و ادبيات فارسي) تأليف حسينعلي قبادي بهعنوان اثر برگزيده شناخته شد.
تقدير از مستور در چهارمين دوره
در چهارمين دوره، مجموعه شعر «از نام ها خبري نيست» سروده مريم سقلاطوني، مجموعه داستان «سه دختر گل فروش» نوشته مجيد قيصري و كتاب «حافظه برتر كدام است» نوشته رشيد عيوضي به ترتيب از سوي هيئت داوران در بخش هاي شعر، داستان و نقد و پژوهش شايسته تقدير شناخته شدند.
همچنين در بخش پژوهش و نقد از دو كتاب «نوشته بر دريا» نوشته محمدرضا شفيعي كدكني و «تاريخ ترانه» نوشته محمد احمدپناهي تقدير شد. دبيري هيئت داوران را در بخش هاي شعر، داستان و پژوهش بهترتيب پرويز بيگي حبيب آبادي، فيروز زنوري جلالي و محمدرضا تركي به عهده داشتند. مريم صباغ زاده نيز دبير چهارمين دوره جايزه قلم زرين بود.
در بخش اهداي جوايز اين مراسم، داوران سومين جشنواره قلم زرين پس از بررسي، مطالعه و نقد بيش از 519 عنوان رمان و داستان، 579 عنوان مجموعه شعر و 155 عنوان پژوهش منتشر شده در سال 1383 طي چند مرحله داوري به اتفاق آراء، اين آثار را بهعنوان آثار برتر سال 1383 معرفي كردند.
در بخش پژوهش، با تقدير از قيصر امين پور بهخاطر كتاب «سنت و نوآوري در شعر معاصر» و كاووس حسند لي بهخاطر كتاب «گونه هاي نوآوري در شعر معاصر ايران»، پژوهش «امام حسين در شعر معاصر عربي» تأليف انسيه خزعلي به عنوان پژوهش برتر انتخاب شد. داوران بخش شعر با تقدير از محمدعلي مجاهدي، هرمز فرهادي و حميدرضا حامدي، به خاطر انتشار مجموعه شعرهاي «يك بغل غزل»، «براي صحبت سيبي كه سرخ بود» و «پرسه در سپهر» به صورت مشترك، مجموعه شعرهاي «زين نقره واژگون» اثر خسرو احتشامي و «چين كلاغ» اثر مرتضي اميري اسفندقه را بهعنوان آثار برتر در اين حوزه انتخاب و معرفي كردند. در بخش داستان، داوران ضمن سپاس از مصطفي مستور براي بهره گيري از مفاهيم ارزشمند در مجموعه داستان «من داناي كل هستم»، هيچ اثري را شايسته كسب قلم زرين ندانستند.
آغاز افتخارآفريني
«پل معلق»
اما در مراسم سال 1383 و در بخش داستان، از ميان 103 داستاني كه مورد داوري قرار گرفت، شش داستان «حيات خلوت» نوشته فرهاد حسن زاده، «پل معلق» نوشته محمدرضا بايرامي، «پلنگ هاي كوهستان» نوشته امين فقيري، «شب و قلندر» نوشته منيژه آرمين، «لبخند تلخ» نوشته محمدعلي گوديني و «رود راوي» نوشته ابوتراب خسروي به مرحله نهايي راه يافتند. در بخش پژوهش نيز هيئت داوران از ميان 152 اثر، سه پژوهش را انتخاب كردند؛ «گمشده لب دريا» اثر تقي پورنامداريان، «در مسير تندباد» اثر محمدرضا سرشار و «مقايسه قصص قرآن و عهدين» اثر عباس اشرفي به مرحله نهايي راه يافتند. در بخش شعر نيز از 1338 مجموعه شعر، هيئت داوران، سه مجموعه را با نام هاي «سرخ تر از پرنده و پرواز» سروده ضياء الدين ترابي، «شب همه شب» سروده مشفق كاشاني و «گزيده ادبيات معاصر» از فاطمه آقا، انتخاب كردند.
جالب اينجاست كه پس از انتخاب پل معلق بايرامي در انجمن قلم زرين، اين اثر توانست جوايز ديگري نيز در محافل ادبي از جمله جشنواره شهيد غني پور و كتاب سال دفاع مقدس كسب كند.
جشنواره قلم زرين، از زمان تأسيس، هر سال بهطور متناوب و پيگير برگزار شده است، اما در دوره اي كه رضا اميرخاني رياست هيئت مديره را عهده دار بود، اين جشنواره دوسالانه شد و دبيري آن به مريم صباغ زاده ايراني (عضو هيئت مؤسس انجمن) ـ كه پيش از اينها، كم تر چنين مسئوليتي به او سپرده شده بود ـ رسيد.
نگاه بيطرفانه
اين تنوع اسامي و گوناگوني هيئت داوران، هرچند از سوي برخي نشريات و روزنامه ها ناديده گرفته شده و بعضا انتخاب افرادي مانند محمدرضا سرشار (عضو هيئت مؤسس، رييس برخي ادوار و نايبرييس كنوني انجمن قلم) يا احمد شاكري (دبير فعلي جايزه و از دوستان نزديك سرشار) به داوري يكسويه و ناسالم تعبير شده، اما تماشاي بي غرض اين نام ها، نشان مي دهد كه جايزه قلم زرين، هم به جوانان و هم به فرزانگان و پيشكسوتان جايزه داده و انديشه ها و آراي فكري و حتي سياسي افراد، آنچنان در اعطاي اين جايزه دخالت نداشته است
ارسال نظر